محمد حسين بن مهدى فراهانى

198

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

عادات و رسوم و از رسوم و عادات اهل مكه است كه گونه و بناگوش اطفال خود را در طفوليت تيغ مىزنند و بزرگ كه مىشوند در گونه و بناگوش زن و مرد آنها جاى تيغ معلوم است ، و همين را اسباب علامت تشخيص مكاوى از غير مكاوى قرار داده‌اند . و اگر روهاى آنها سفيد باشد اين وضع تيغ در رو ، بر ملاحت‌شان مىافزايد . مذهب و اهالى غالبا مذهب شافعى و حنفى دارند ، و مالكى و حنبلى هم هست . و قريب شصت نفر شيعه دارد كه اغلب همين مطوفين هستند كه با عجم محشور و از سادات حسينى مىباشند . و اين شيعه‌ها چندان تقيه عجالة ندارند ، واضح و آشكار اظهار تشيع مىنمايند ، و بعضى از همين شيعه‌ها در ايام عاشورا روضه‌خوانى مىكنند . از جمله سيد ابو الفضل كه يكى از مطوفين و داماد موسى بغدادى ، كه موسى بغدادى نيز شيعه و از تجار معتبر و اغلب معاملات شريف مكه و اعيان با اوست . مراسم عاشورا سابقا اهالى مكه به اسم اينكه روز عاشورا كشتى نوح به كوه جودى قرار گرفته و مسلمين به نوح از ورطهء هلاكت خلاص شده‌اند ، در روز عاشورا شاديها مىكردند و اسباب لهو و لعب فراهم مىآوردند . بعد از شريف عبد المطلب چون شريف عبد اللّه و شريف عون كه شريف حاليه است به تشيع بىميل نبودند ، اين قاعده را منسوخ كردند و به احترام قتل سيد الشهدا عليه السلم موقوف نمودند . كتاب تفسيرى از امام جعفر صادق ( ع ) و از جمعى شنيدم كه در نزد سيد ابو الفضل مطوف ، كتاب تفسيرى از حضرت جعفر صادق صلوات اللّه عليه است كه غالب آيات را در فضايل آباء و ابناء خود تفسير فرموده‌اند ، و بسيارى آن تفسير را ديده‌اند . چون اين فقره تازگى داشت و در اين مدت تفسيرى از حضرت جعفر صادق عليه السلم هيچ معروف نبود ، مخصوصا سيد ابو الفضل را ديده و جويا شدم . گفت : صحيح است ، در اين سال آن تفسير را همراه خود به هندوستان بردم و يكى از راجه‌هاى هندوستان به پول و به اصرار تفسير را گرفت كه در آنجا نويسانده و چاپ و منتشر كند و دوباره اصل تفسير را به خود من بدهد . مكيان و حجاج و سابقا در مكه ، اهالى ، حجاج عجم را كه شيعه بودند بسيار اذيت مىكردند و آنها هم كمال تقيه را مىنمودند . و در اين اوان به واسطهء